Thông thường, khi tuổi tác tăng lên, não bộ bắt đầu lão hóa khiến trí nhớ suy giảm và khả năng nhận thức kém linh hoạt hơn. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều người dù đã bước sang tuổi 80 nhưng trí nhớ ở tuổi 80 vẫn sắc bén, minh mẫn và nhanh nhạy như khi họ ở tuổi 50.

Hiện tượng đặc biệt này khiến các nhà khoa học vô cùng tò mò: vì sao trí nhớ ở tuổi 80 của một số người vẫn hoạt động tốt trong khi nhiều người khác lại suy giảm mạnh?

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Nature đã đưa ra những lời giải thích đáng chú ý. Kết quả cho thấy trí nhớ ở tuổi 80 có thể được duy trì nhờ khả năng não bộ tạo ra các tế bào thần kinh mới, giúp não giữ được sự linh hoạt và sức mạnh nhận thức ngay cả khi tuổi cao.

1. Super-agers: Những người có trí nhớ ở tuổi 80 vượt trội

Super-agers là ai? Trong khoa học thần kinh, những người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt như người 50 tuổi được gọi là super-agers những người lão hóa não bộ cực kỳ chậm. Những người thuộc nhóm này thường có các đặc điểm: 

• Trí nhớ ở tuổi 80 vẫn rất tốt
• Khả năng học hỏi nhanh
• Tư duy linh hoạt
• Ít suy giảm nhận thức

Nghiên cứu cho thấy trí nhớ ở tuổi 80 của nhóm super-agers gần như tương đương với người trẻ hơn khoảng 30 năm. Đây là điều rất hiếm gặp trong quá trình lão hóa tự nhiên.

2. Vì sao trí nhớ ở tuổi 80 vẫn tốt ở một số người?

2.1 Neurogenesis quá trình tạo tế bào thần kinh mới

Một trong những phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là hiện tượng neurogenesis quá trình não bộ tạo ra các tế bào thần kinh mới.

Trước đây, nhiều nhà khoa học tin rằng khi con người trưởng thành, não bộ không còn khả năng sản sinh neuron mới. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy quá trình này vẫn có thể tiếp tục xảy ra, và chính điều này giúp duy trì trí nhớ ở tuổi 80.

Những người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt thường có khả năng tạo ra nhiều tế bào thần kinh mới hơn, giúp não duy trì khả năng học hỏi và ghi nhớ.

2.2 Hippocampus vùng não quyết định trí nhớ ở tuổi 80

Trung tâm học tập và ghi nhớ của não bộ, các nhà khoa học đặc biệt chú ý đến hippocampus, vùng não đóng vai trò quan trọng trong:

• Học tập
• Ghi nhớ
• Xử lý thông tin 

Xem thêm bài viết liên quan: “Hồi hải mã là gì? Vai trò của hồi hải mã”

Đây cũng là một trong những khu vực hiếm hoi có khả năng tạo ra neuron mới trong não. Kết quả nghiên cứu cho thấy:

• Những người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt sở hữu nhiều tế bào thần kinh mới trong hippocampus.
• Số lượng neuron mới ở họ cao hơn khoảng 2,5 lần so với bệnh nhân Alzheimer.

Điều này giải thích vì sao trí nhớ ở tuổi 80 của nhóm super-agers vẫn sắc bén và linh hoạt.

3. Quá trình hình thành tế bào thần kinh giúp duy trì trí nhớ ở tuổi 80

Để hiểu rõ hơn cơ chế này, các nhà khoa học phân tích ba giai đoạn phát triển của tế bào thần kinh.

3.1 Tế bào gốc thần kinh

Đây là nguồn tế bào ban đầu có khả năng phát triển thành neuron mới.

3.2 Tế bào tiền thân

Chúng là các tế bào đang trong quá trình phát triển nhưng chưa hoàn thiện.

3.3 Tế bào thần kinh chưa trưởng thành

Những tế bào này gần như đã hoàn chỉnh và sắp tham gia vào hoạt động của não. 

Ở những người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt, số lượng các tế bào thần kinh đang phát triển trong hippocampus cao hơn đáng kể. Chính điều này giúp trí nhớ ở tuổi 80 được duy trì ổn định hơn so với người bình thường.

4. Mối liên hệ giữa Alzheimer và sự suy giảm trí nhớ ở tuổi 80

Nghiên cứu cũng phát hiện sự khác biệt lớn giữa người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt và những người mắc bệnh Alzheimer. Ở bệnh nhân Alzheimer:

• Vẫn tồn tại tế bào gốc thần kinh
• Nhưng quá trình phát triển thành neuron mới bị gián đoạn

Điều này khiến não không thể tạo ra đủ tế bào thần kinh mới, dẫn đến:

• Suy giảm trí nhớ
• Giảm khả năng nhận thức
• Mất dần chức năng não

Trong khi đó, ở những người có trí nhớ ở tuổi 80 khỏe mạnh, quá trình hình thành neuron mới vẫn diễn ra bình thường.

5. Yếu tố di truyền giúp duy trì trí nhớ ở tuổi 80

Ngoài khả năng tạo neuron mới, các nhà khoa học còn phát hiện rằng những người có trí nhớ ở tuổi 80 tốt sở hữu những đặc điểm di truyền đặc biệt. Các gen này giúp:

• Bảo vệ tế bào thần kinh khỏi lão hóa
• Tăng khả năng chống stress tế bào
• Duy trì hoạt động não lâu dài

Nhờ vậy, trí nhớ ở tuổi 80 vẫn duy trì sự minh mẫn và ổn định theo thời gian. Tìm hiểu thêm bài viết:“Bệnh Alzheimer có di truyền không? Giải mã vai trò của gen và 1 số yếu tố nguy cơ”

6. Làm sao để bảo vệ trí nhớ và giảm nguy cơ Alzheimer?

Dù yếu tố di truyền có vai trò nhất định, nhưng lối sống vẫn ảnh hưởng rất lớn đến trí nhớ ở tuổi 80. Một số thói quen giúp bảo vệ não bộ gồm:

• Duy trì vận động thường xuyên. 
• Ăn uống giàu chất chống oxy hóa
• Luyện tập trí não
• Ngủ đủ giấc
• Giảm căng thẳng

Những yếu tố này giúp hỗ trợ quá trình tạo neuron mới và góp phần duy trì trí nhớ ở tuổi 80 khỏe mạnh.

Kết luận

Suy giảm trí nhớ không phải lúc nào cũng là hệ quả tất yếu của tuổi già. Trên thực tế, nhiều nghiên cứu cho thấy não bộ vẫn có khả năng thích nghi và duy trì chức năng nhận thức nếu được chăm sóc đúng cách. 

Tuy nhiên, các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm trước khi biểu hiện rõ rệt. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu như hay quên, khó tập trung, nhầm lẫn thông tin hoặc suy giảm trí nhớ nhanh là vô cùng quan trọng để có hướng can thiệp kịp thời, giúp bảo vệ sức khỏe não bộ và duy trì sự minh mẫn khi về già.

Đăng ký thông tin hoặc liên hệ với Vina Biocare để được cung cấp tài liệu và tư vấn về giải pháp sàng lọc cảnh báo sớm nguy cơ sa sút trí tuệ và Alzheimer.

_____________

CÔNG TY TNHH VINA BIOCARE VIỆT NAM

🎵Tiktok: https://www.tiktok.com/@vina.biocare.vit 

📌Shopee: https://shopee.vn/vinabiocarevn 

🌐Website: http://vinabiocare.com.vn/ 

📬Email: admin@vinabiocare.com 

☎️SĐT/Zalo: 079 867 4111 

🌱Địa chỉ: Số nhà B10.17 Tầng 10 (officetel) Sunrise Cityview số 33 đường Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam