Sa sút trí tuệ, đặc biệt là bệnh Alzheimer, không chỉ làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống của người bệnh mà còn tạo ra gánh nặng nặng nề cho gia đình, cộng đồng và toàn xã hội. 

1. Khủng hoảng y tế toàn cầu ngày càng trầm trọng

1.1 Cứ 3 giây lại có một người được chẩn đoán sa sút trí tuệ

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ mỗi 3 giây lại có một người trên thế giới được chẩn đoán mắc sa sút trí tuệ. Hiện nay, toàn cầu có hơn 50 triệu người đang sống chung với bệnh này, trong đó khoảng 60% là các trường hợp Alzheimer.

WHO dự báo, số người mắc sa sút trí tuệ sẽ tăng lên 82 triệu vào năm 2030 và có thể đạt 152 triệu vào năm 2050. Đáng chú ý, WHO cũng ước tính đến năm 2030, tỷ lệ người mắc Alzheimer sẽ chiếm khoảng 1/85.000 dân.

1.2 Chi phí điều trị và chăm sóc sa sút trí tuệ vượt ngưỡng nghìn tỷ USD

Theo WHO, tổng chi phí xã hội toàn cầu cho việc điều trị và chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ năm 2019 đã đạt khoảng 1.300 tỷ USD. Với tốc độ gia tăng số ca bệnh và chi phí y tế ngày càng cao, con số này được dự báo sẽ vượt 2.800 tỷ USD vào năm 2030.

Những chi phí này bao gồm chăm sóc y tế, hỗ trợ sinh hoạt, chăm sóc dài hạn, mất năng suất lao động của người bệnh và người chăm sóc, khiến sa sút trí tuệ trở thành một trong những gánh nặng kinh tế xã hội lớn nhất hiện nay.

2. Mối đe dọa thầm lặng đối với chất lượng sống

2.1 Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ là hội chứng suy giảm tiến triển của trí nhớ, tư duy, khả năng học tập, ngôn ngữ và hành vi, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống độc lập của người bệnh. Trong số các nguyên nhân gây sa sút trí tuệ, bệnh Alzheimer chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng 60-70%.

Sa sút trí tuệ không đơn thuần là hiện tượng “hay quên do tuổi tác” mà là một bệnh lý có cơ chế sinh học rõ ràng và diễn tiến nặng dần nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời.

2.2 Tác động sâu rộng đến cá nhân, gia đình và xã hội

Sa sút trí tuệ khiến người bệnh dần mất khả năng tự chăm sóc, giao tiếp và sinh hoạt độc lập, từ đó làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống. Đồng thời, bệnh cũng tạo ra áp lực tâm lý, tài chính và chăm sóc kéo dài cho gia đình.

Ở quy mô xã hội, sa sút trí tuệ gây áp lực lớn lên hệ thống y tế, an sinh xã hội và nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh dân số toàn cầu đang già hóa nhanh chóng.

Xem thêm thông tin về bối cảnh dân số già hóa tại đây!

3. Thực trạng sa sút trí tuệ tại Việt Nam trong bối cảnh già hóa dân số

3.1 Việt Nam thuộc nhóm quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới

Theo đánh giá của Ủy ban Liên Hợp Quốc, Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc các bệnh lý liên quan đến tuổi già, trong đó có sa sút trí tuệ và Alzheimer, sẽ gia tăng nhanh trong những năm tới.

Theo báo cáo của WHO, tỷ lệ người mắc sa sút trí tuệ tại Việt Nam hiện chiếm khoảng 5% trong tổng số người trên 60 tuổi. Đặc biệt, cứ 3 người từ 75 tuổi trở lên thì có 1 người mắc Alzheimer.

3.2 Nhiều trường hợp sa sút trí tuệ chưa được phát hiện sớm

Thực tế cho thấy, phần lớn các trường hợp sa sút trí tuệ tại Việt Nam chưa được chẩn đoán sớm. Nhiều người chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng, làm giảm hiệu quả điều trị và phục hồi chức năng.

Bên cạnh đó, việc chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ, đặc biệt là nhóm bệnh nhân lớn tuổi và có nhiều bệnh nền, vẫn còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực, chuyên môn và sự hỗ trợ xã hội.

4. Vai trò của gia đình và cộng đồng trong chăm sóc sa sút trí tuệ

4.1 Sa sút trí tuệ không phải là điều “tất yếu” của tuổi già

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là quan niệm sai lầm rằng sa sút trí tuệ là hệ quả tất yếu của quá trình lão hóa. Chính suy nghĩ này khiến nhiều người bệnh bị bỏ mặc, không được thăm khám, không được luyện tập trí não và không được điều trị kịp thời.

Thực tế, sa sút trí tuệ hoàn toàn có thể được phát hiện sớm, can thiệp và làm chậm tiến triển nếu được quan tâm đúng mức.

4.2 Gia đình là tuyến phòng thủ đầu tiên

Theo chia sẻ của BS Trần Thị Thu Hương – Trưởng Đơn vị Trí nhớ và Sa sút trí tuệ, Bệnh viện 30/4, để việc điều trị sa sút trí tuệ đạt hiệu quả và giảm thiểu số người mắc bệnh ngày càng gia tăng, rất cần sự đồng hành, thấu hiểu và chia sẻ của gia đình và cả cộng đồng.

Gia đình đóng vai trò then chốt trong việc:

• Nhận diện sớm các dấu hiệu suy giảm trí nhớ và hành vi bất thường
• Tạo môi trường sống tích cực, giàu tương tác
• Khuyến khích người bệnh duy trì hoạt động thể chất và trí tuệ
• Đồng hành cùng người bệnh trong quá trình điều trị và chăm sóc dài hạn

Tìm hiểu thêm bài viết: “Chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ: Hành trình đồng hành bằng tri thức, yêu thương và trách nhiệm”

5. Hành động hôm nay để giảm gánh nặng sa sút trí tuệ trong tương lai

Sa sút trí tuệ không còn là vấn đề của riêng cá nhân mà đã trở thành thách thức y tế toàn cầu. Với chi phí xã hội có thể vượt 2.800 tỷ USD vào năm 2030, việc đầu tư cho phòng ngừa, phát hiện sớm và chăm sóc sa sút trí tuệ là chiến lược thiết yếu để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Mỗi cá nhân, gia đình và tổ chức y tế đều có vai trò trong cuộc chiến chống sa sút trí tuệ. Nếu bạn đang quan tâm đến các giải pháp chăm sóc sức khỏe não bộ cho bản thân hoặc người thân, đừng ngần ngại tìm hiểu thêm và trao đổi với các chuyên gia. Đội ngũ tư vấn của Vina BioCare luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn trên hành trình bảo vệ trí nhớ và não bộ lâu dài.

_____________

CÔNG TY TNHH VINA BIOCARE VIỆT NAM

🎵Tiktok: https://www.tiktok.com/@vina.biocare.vit 

📌Shopee: https://shopee.vn/vinabiocarevn 

🌐Website: http://vinabiocare.com.vn/ 

📬Email: admin@vinabiocare.com 

☎️SĐT: 079 867 4111 

🌱Địa chỉ: Số nhà B10.17 Tầng 10 (officetel) Sunrise Cityview số 33 đường Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam