Phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer: Hiểu đúng để không bỏ lỡ giai đoạn vàng điều trị

Rất nhiều người cho rằng sa sút trí tuệ và Alzheimer là một, đều đơn giản là tình trạng “hay quên ở người lớn tuổi”. Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa chính xác và có thể khiến việc phát hiện, điều trị bệnh bị trì hoãn.

Vậy phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer như thế nào? Hai khái niệm này giống và khác nhau ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất từng bệnh để chủ động bảo vệ sức khỏe não bộ cho bản thân và gia đình.

1. Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ (Dementia) không phải là một bệnh cụ thể, mà là một hội chứng mô tả tình trạng suy giảm các chức năng nhận thức của não bộ, bao gồm:

• Trí nhớ
• Khả năng tư duy, lập kế hoạch
• Ngôn ngữ và giao tiếp
• Phán đoán, điều hành
• Khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày

Sa sút trí tuệ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống, khiến người bệnh dần mất đi khả năng tự lập và phải phụ thuộc vào người khác. Hiện nay, y học ghi nhận rất nhiều dạng sa sút trí tuệ, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Sa sút trí tuệ do bệnh Alzheimer
• Sa sút trí tuệ mạch máu
• Sa sút trí tuệ thể Lewy
• Sa sút trí tuệ thùy trán thái dương
• Suy giảm nhận thức nhẹ

Xem thêm bài viết khác: “Sa sút trí tuệ: Thực trạng và thách thức tại Việt Nam & trên thế giới”

Điểm mấu chốt để phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer: Alzheimer chỉ là một dạng của sa sút trí tuệ, không đại diện cho tất cả.

2. Bệnh Alzheimer là gì?

Bệnh Alzheimer là nguyên nhân gây sa sút trí tuệ phổ biến nhất hiện nay, chiếm tỷ lệ cao trong các trường hợp sa sút trí tuệ ở người cao tuổi.

Alzheimer là bệnh lý thoái hóa thần kinh tiến triển, đặc trưng bởi sự tích tụ bất thường của protein amyloid-beta và tau trong não, dẫn đến tổn thương tế bào thần kinh và suy giảm chức năng não bộ theo thời gian.

Nói một cách đơn giản:

• Tất cả người mắc Alzheimer đều bị sa sút trí tuệ
• Nhưng không phải mọi trường hợp sa sút trí tuệ đều là Alzheimer

Đây chính là điểm nhiều người nhầm lẫn khi tìm hiểu cách phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer.

3. Phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer: Giống và khác nhau ở đâu?

3.1. Điểm giống nhau

Sa sút trí tuệ và Alzheimer có nhiều biểu hiện tương đồng, bao gồm:

• Suy giảm trí nhớ
• Giảm khả năng tư duy và giao tiếp
• Thay đổi hành vi, cảm xúc
• Khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày

Chính sự giống nhau này khiến nhiều người nghĩ rằng hai khái niệm là một.

3.2. Điểm khác nhau 

4. Dấu hiệu giúp phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer sớm

Mặc dù cần bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán chính xác, nhưng một số dấu hiệu có thể giúp nghi ngờ sớm:

• Alzheimer thường khởi phát bằng suy giảm trí nhớ ngắn hạn
• Sa sút trí tuệ mạch máu có thể xuất hiện đột ngột sau tai biến
• Alzheimer tiến triển chậm và liên tục
• Một số dạng sa sút trí tuệ khác có thể ảnh hưởng sớm đến hành vi, cảm xúc hoặc ngôn ngữ

Nhận biết sớm giúp can thiệp kịp thời và làm chậm tiến triển bệnh. 

5. Tiên lượng bệnh: Sa sút trí tuệ và Alzheimer có chữa khỏi không?

Hiện nay, cả sa sút trí tuệ và Alzheimer đều chưa thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tiên lượng bệnh khác nhau tùy từng nguyên nhân:

• Một số dạng sa sút trí tuệ có thể cải thiện nếu điều trị đúng nguyên nhân
• Alzheimer là bệnh tiến triển mạn tính, nhưng nếu phát hiện sớm có thể làm chậm suy giảm nhận thức và kéo dài chất lượng sống

Do đó, việc phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer từ sớm có ý nghĩa rất lớn trong điều trị.

6. Phòng ngừa sa sút trí tuệ và Alzheimer như thế nào?

Dù không thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:

• Duy trì chế độ ăn lành mạnh cho não bộ
• Ngủ đủ giấc, tránh stress kéo dài
• Tập thể dục đều đặn
• Rèn luyện trí não thường xuyên
• Kiểm soát tốt các bệnh lý tim mạch
• Thăm khám khi có dấu hiệu suy giảm trí nhớ bất thường

Tìm hiểu thêm bài viết liên quan tại đây. 

Kết luận: Phân biệt đúng can thiệp sớm sống chất lượng hơn

Tóm lại, phân biệt sa sút trí tuệ và Alzheimer là bước quan trọng giúp người bệnh và gia đình không bỏ lỡ giai đoạn vàng trong chẩn đoán và điều trị. Nếu người thân xuất hiện các dấu hiệu suy giảm trí nhớ, thay đổi hành vi hoặc nhận thức, hãy chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá kịp thời.