Trong các ca phẫu thuật hiện nay, gây mê là khâu gần như bắt buộc để đảm bảo bệnh nhân không đau đớn, không lo lắng và có thể nằm yên trong suốt quá trình mổ. Nhờ sự phát triển của y học hiện đại, kỹ thuật gây mê hồi sức đã trở nên an toàn hơn rất nhiều so với trước đây.

Tuy vậy, không ít người vẫn băn khoăn rằng gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không, đặc biệt là khi họ chứng kiến ai đó sau phẫu thuật trở nên hay quên, lú lẫn hoặc giảm khả năng tập trung.

Gây mê là quá trình sử dụng thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương nhằm tạo nên trạng thái mất cảm giác đau, buồn ngủ hoặc mất ý thức trong thời gian phẫu thuật. Tùy tính chất ca mổ, bác sĩ có thể chỉ định gây tê tại chỗ, gây tê vùng hoặc gây mê toàn thân.

Ở những phẫu thuật lớn, gây mê toàn thân thường được lựa chọn để bệnh nhân rơi vào trạng thái giống như giấc ngủ sâu, không cảm nhận đau đớn và không nhớ những gì đã diễn ra trong phòng mổ. Đây là biện pháp giúp cuộc phẫu thuật được tiến hành thuận lợi và bảo đảm an toàn.

1. Gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không?

1.1. Nỗi lo thường gặp trước phẫu thuật

Sau phẫu thuật, một số bệnh nhân nhận thấy trí nhớ và khả năng tập trung của mình không còn như trước. Họ quên những sự việc mới xảy ra, suy nghĩ chậm hơn, dễ nhầm lẫn hoặc cảm thấy đầu óc mơ hồ. Những biểu hiện này khiến nhiều người lo lắng và đặt câu hỏi liệu gây mê có làm mất trí nhớ không, thậm chí liên hệ đến bệnh Alzheimer.

Trong thực tế, tình trạng suy giảm nhận thức tạm thời sau phẫu thuật có thể xảy ra, đặc biệt ở người lớn tuổi. Một phần nguyên nhân đến từ tác dụng của thuốc gây mê, mất ngủ, đau sau mổ, lo lắng và kiệt sức cơ thể. Tuy nhiên, phần lớn các triệu chứng này mang tính chất thoáng qua và cải thiện dần sau vài ngày đến vài tuần.

1.2. Cơ chế gây mê và tác động lên não bộ 

Trong gây mê toàn thân, thuốc khiến người bệnh rơi vào trạng thái tương tự giấc ngủ sâu, không cảm nhận đau và không nhớ những gì xảy ra trong phòng mổ. Do thuốc tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương nên nhiều người lo ngại về trí nhớ và chức năng não bộ lâu dài sau phẫu thuật.

2. Gây mê có làm mất trí nhớ sau phẫu thuật hay không?

2.1. Hiện tượng suy giảm trí nhớ tạm thời

Một vấn đề thường được nhắc đến khi hỏi gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không là tình trạng giảm trí nhớ tạm thời sau phẫu thuật. Người bệnh có thể quên việc vừa diễn ra, suy nghĩ chậm, khó tập trung hoặc cảm giác đầu óc “mơ màng”. Tình trạng này đặc biệt thường gặp ở người lớn tuổi. 

Tìm hiểu thêm bài viết: “Mất trí nhớ tạm thời: Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị” 

2.2. Nguyên nhân của suy giảm trí nhớ ngắn hạn

Trong đa số trường hợp, đây chỉ là rối loạn nhận thức tạm thời sau phẫu thuật, liên quan đến:

• Tác dụng của thuốc mê

• Đau sau mổ

• Rối loạn giấc ngủ

• Lo âu và căng thẳng

• Mất máu

• Suy nhược cơ thể

Các biểu hiện trên thường cải thiện dần trong vài ngày đến vài tuần khi bệnh nhân hồi phục thể trạng. Quan trọng là mất trí nhớ thoáng qua sau mổ không đồng nghĩa với bệnh Alzheimer.

3. Gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không theo nghiên cứu khoa học?

3.1. Bằng chứng từ y văn hiện đại

Cho đến nay, các nghiên cứu y khoa chưa chứng minh mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa gây mê và bệnh Alzheimer. Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh mạn tính, tiến triển chậm, liên quan đến lắng đọng protein bất thường trong não và nhiều yếu tố nguy cơ:

• Tuổi cao

• Di truyền

• Bệnh tim mạch, đái tháo đường

• Ít vận động, lối sống kém lành mạnh

3.2. Phân biệt mê sảng sau mổ và Alzheimer

Lú lẫn hoặc hay quên sau mổ thường là:

• Mê sảng sau phẫu thuật

• Suy giảm nhận thức sau phẫu thuật

Hai tình trạng này khác hoàn toàn với tiến trình thoái hóa thần kinh kéo dài của Alzheimer. Vì vậy, không thể kết luận rằng chỉ vì quên tạm thời sau mổ mà gây mê làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

4. Vì sao người lớn tuổi dễ lú lẫn sau gây mê và phẫu thuật?

4.1. Vai trò của quá trình lão hóa não

Ở người cao tuổi, não bộ đã trải qua lão hóa tự nhiên, lưu lượng máu não suy giảm và thường có nhiều bệnh mạn tính đi kèm như:

• Tăng huyết áp

• Tiểu đường

• Bệnh tim mạch

• Tiền sử đột quỵ

Những yếu tố này khiến não nhạy cảm hơn với thuốc mê, căng thẳng phẫu thuật và thời gian nằm viện.

4.2. Triệu chứng thường gặp sau phẫu thuật ở người già

Sau mổ, người cao tuổi dễ:

• Mệt mỏi tinh thần

• Phản ứng chậm

• Giảm trí nhớ

Phần lớn các biểu hiện trên sẽ cải thiện theo thời gian; chỉ số ít trường hợp kéo dài mới cần thăm khám chuyên khoa thần kinh.

5. Khi nào cần lo lắng và đi khám bác sĩ?

5.1. Các dấu hiệu cảnh báo bất thường

Nếu suy giảm trí nhớ chỉ thoáng qua và đi kèm mệt mỏi, thiếu ngủ, bạn không cần quá lo lắng về việc gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không. Tuy nhiên, cần đi khám khi xuất hiện:

• Lú lẫn kéo dài nhiều tuần

• Quên cả những việc quen thuộc

• Thay đổi tính cách rõ rệt

• Không nhận ra người thân

• Mất khả năng tự chăm sóc

5.2. Nguy cơ sa sút trí tuệ thực sự

Những dấu hiệu trên có thể là biểu hiện của:

• Sa sút trí tuệ

• Bệnh Alzheimer

• Rối loạn nhận thức mạn tính

Chứ không chỉ đơn thuần do thuốc mê.

6. Làm gì để bảo vệ trí nhớ sau phẫu thuật và gây mê?

6.1. Các biện pháp chăm sóc toàn diện

Thay vì quá lo lắng về việc gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không, bác sĩ khuyến nghị người bệnh tập trung vào chăm sóc sức khỏe tổng thể:

• Ngủ đủ giấc

• Dinh dưỡng cân bằng

• Vận động nhẹ theo hướng dẫn

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu

• Trò chuyện và giao tiếp thường xuyên

• Nghe nhạc quen thuộc, xem ảnh cũ, đọc sách

6.2. Vai trò của gia đình

Sự đồng hành của gia đình giúp:

• Giảm lo âu

• Phục hồi trí nhớ tốt hơn

• Hạn chế trầm cảm sau mổ

Tìm hiểu thêm bài viết: “6 dấu hiệu cảnh báo bệnh sa sút trí tuệ ở người thân không nên bỏ qua”

7. Kết luận

7.1. Tóm tắt về gây mê và nguy cơ Alzheimer

Đến nay, không có bằng chứng khẳng định gây mê gây ra bệnh Alzheimer. Gây mê vẫn là phương pháp cần thiết để đảm bảo ca phẫu thuật diễn ra an toàn và không đau.

7.2. Lời khuyên cuối

Thay vì lo lắng quá mức về việc gây mê có làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer không, người bệnh nên:

• Chọn cơ sở y tế uy tín

• Tuân thủ chỉ định của bác sĩ

• Chăm sóc sức khỏe sau mổ đúng cách

_____________

CÔNG TY TNHH VINA BIOCARE VIỆT NAM

🎵Tiktok: https://www.tiktok.com/@vina.biocare.vit 

📌Shopee: https://shopee.vn/vinabiocarevn 

🌐Website: http://vinabiocare.com.vn/ 

📬Email: admin@vinabiocare.com 

☎️SĐT: 079 867 4111 

🌱Địa chỉ: Số nhà B10.17 Tầng 10 (officetel) Sunrise Cityview số 33 đường Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam