1. Sa sút trí tuệ mùa lạnh là gì?

“Sa sút trí tuệ mùa lạnh” được dùng để mô tả tình trạng các triệu chứng sa sút trí tuệ trở nên rầm rộ và nặng nề hơn khi thời tiết chuyển lạnh, đặc biệt là vào những tháng mùa đông. Không chỉ trí nhớ suy giảm nhanh hơn, người bệnh còn dễ rơi vào cảm giác hoang mang, mất định hướng, thay đổi hành vi, ngại vận động và tụt dốc về mặt cảm xúc.

Sa sút trí tuệ là một rối loạn thoái hóa não bộ mạn tính, trong đó các chức năng nhận thức dần suy yếu: trí nhớ, sự tập trung, khả năng suy nghĩ logic và xử lý thông tin. Khi các tế bào thần kinh bị tổn thương hoặc các kết nối thần kinh bị đứt gãy, người bệnh dần đánh mất khả năng ghi nhớ, tự chăm sóc bản thân và tham gia các hoạt động xã hội như trước đây.

Mặc dù sa sút trí tuệ xuất hiện nhiều ở người lớn tuổi, nhưng đây không phải là “già rồi nên hay quên”. Bệnh là một tình trạng bệnh lý thực sự của não bộ. Trong các dạng sa sút trí tuệ, bệnh Alzheimer chiếm tỷ lệ cao nhất, ước tính khoảng 60-70% tổng số ca mắc và là nguyên nhân hàng đầu khiến trí nhớ suy giảm trầm trọng. 

2. Vì sao sa sút trí tuệ mùa lạnh có xu hướng gia tăng?

2.1. Sa sút trí tuệ mùa lạnh và yếu tố thiếu ánh sáng

Khi bước vào mùa đông, ánh sáng tự nhiên giảm đi rõ rệt. Thiếu ánh sáng khiến đồng hồ sinh học bị rối loạn, giấc ngủ chập chờn, tinh thần xuống thấp và tăng cảm giác lẫn lộn về không gian thời gian.

Ở người bị sa sút trí tuệ mùa lạnh, những thay đổi này có thể khiến họ:

• Hoang mang khi trời chạng vạng

• Đi lại nhiều vào ban đêm

• Tăng rối loạn hành vi và kích động

2.2. Sa sút trí tuệ mùa lạnh và trầm cảm theo mùa

Trầm cảm theo mùa có thể xảy ra song song với sa sút trí tuệ, làm triệu chứng nặng hơn, người bệnh khép kín hơn, ít giao tiếp hơn và khả năng ghi nhớ giảm sút rõ rệt. Không chỉ tâm trạng đi xuống, người bệnh còn dễ cáu gắt, khó chịu, mất hứng thú với những hoạt động vốn quen thuộc. Họ có thể không muốn ra ngoài, ngại gặp gỡ người thân, thậm chí chỉ thích nằm yên một chỗ. Mùa đông thường kéo theo cảm giác:

• Buồn bã

• Uể oải

• Mất động lực

Khi ngày ngắn lại, ánh sáng mặt trời giảm, nhịp sinh học của cơ thể bị xáo trộn. Người bệnh ngủ thất thường, ăn uống kém điều độ, lười vận động hơn, từ đó trí nhớ và sự tập trung càng suy giảm. Tình trạng buồn bã kéo dài cũng khiến não bộ ít được kích thích, làm cho các triệu chứng sa sút trí tuệ tiến triển nhanh hơn.

Vì vậy, việc nhận biết những thay đổi cảm xúc vào mùa lạnh là rất quan trọng. Gia đình và người chăm sóc cần gần gũi, trò chuyện, tạo không gian ấm áp, đưa người bệnh ra ánh sáng tự nhiên nhiều hơn, giúp họ vận động nhẹ nhàng và duy trì các thói quen sinh hoạt tích cực để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của mùa đông lên trí nhớ và tinh thần.

2.3. Sa sút trí tuệ mùa lạnh và tác động của nhiệt độ thấp

Nhiệt độ giảm sâu khiến cơ thể phải tăng tiêu hao năng lượng để giữ ấm. Điều này gây mệt mỏi, suy kiệt thể lực và làm nặng lên các bệnh mạn tính như:

• Tim mạch

• Tăng huyết áp

• Đái tháo đường

• Xương khớp

Ở người cao tuổi, mạch máu não vốn đã xơ cứng nên sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể:

• Giảm tưới máu não

• Tăng nguy cơ đột quỵ

• Làm suy giảm nhận thức nhanh hơn

3. Sa sút trí tuệ mùa lạnh có thể nguy hiểm đến mức nào?

Người bị sa sút trí tuệ mùa lạnh dễ gặp nguy cơ:

• Hạ thân nhiệt vì không cảm nhận rõ lạnh

• Té ngã do cứng khớp, chóng mặt

• Lạc đường khi ra ngoài

• Quên ăn, quên uống nước

• Nhiễm trùng hô hấp, viêm phổi

Các nghiên cứu cho thấy vào mùa đông và mùa xuân, tỷ lệ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ cao hơn khoảng 30% so với mùa hè và mùa thu.

4. Làm thế nào để phòng ngừa sa sút trí tuệ mùa lạnh?

4.1. Duy trì chế độ ăn tốt cho não bộ

Người bị sa sút trí tuệ mùa lạnh nên ưu tiên chế độ ăn: 

• Giàu omega-3. Tìm hiểu thêm: “12 thực phẩm giàu Omega 3” 

• Nhiều rau xanh, trái cây tươi

• Hạn chế thịt đỏ, thức ăn chế biến sẵn

• Uống đủ nước

Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích giúp nuôi dưỡng tế bào thần kinh và hỗ trợ trí nhớ.

4.2. Giữ ấm cơ thể chìa khóa quan trọng trong sa sút trí tuệ mùa lạnh

Giữ ấm đặc biệt quan trọng đối với người cao tuổi. Cần:

• Mặc nhiều lớp áo

• Đeo tất, khăn quàng

• Tránh ra ngoài lúc nhiệt độ xuống thấp

• Sưởi ấm phòng ở mức an toàn

4.3 Tăng cường vận động và hoạt động trí não

Để hạn chế sa sút trí tuệ mùa lạnh, người bệnh nên:

• Đi bộ nhẹ nhàng

• Tập dưỡng sinh

• Chơi cờ, đọc sách, xem ảnh cũ

• Trò chuyện cùng người thân

Những hoạt động này giúp duy trì kết nối thần kinh và cải thiện tâm trạng.

Xem thêm bài viết liên quan tại đây: “3 nguyên tắc tập thể dục cho người sa sút trí tuệ giúp nâng cao sức khỏe toàn diện”

Kết luận về sa sút trí tuệ mùa lạnh

Sa sút trí tuệ mùa lạnh không chỉ là cảm giác “hay quên hơn khi trời lạnh”, mà là sự cộng hưởng của thiếu ánh sáng, trầm cảm theo mùa, nhiệt độ thấp và bệnh lý nền. Thời tiết lạnh có thể khiến triệu chứng tiến triển nhanh hơn nếu không được chăm sóc đúng cách.

Chăm sóc người bị sa sút trí tuệ mùa lạnh không chỉ là giữ ấm cơ thể, mà còn là giữ ấm tinh thần – bằng lời nói yêu thương, sự kiên nhẫn và đồng hành mỗi ngày.

_____________

CÔNG TY TNHH VINA BIOCARE VIỆT NAM

🎵Tiktok: https://www.tiktok.com/@vina.biocare.vit 

📌Shopee: https://shopee.vn/vinabiocarevn 

🌐Website: http://vinabiocare.com.vn/ 

📬Email: admin@vinabiocare.com 

☎️SĐT: 079 867 4111 

🌱Địa chỉ: Số nhà B10.17 Tầng 10 (officetel) Sunrise Cityview số 33 đường Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam